Algemeen knie

Terug naar de homepage
Terug naar het info overzicht
Het kniegewricht is het meest ingewikkelde gewricht van het menselijk lichaam. Als u het wat nader bestudeert blijkt al gauw dat de meest eenvoudige beweging in dit gewricht, het buigen en strekken van de knie, beschouwd kan worden als een draaiing om een horizontale as en een voor-achterwaartse verplaatsing van de beide onderste knobbels van het dijbeen op het bovenste draagvlak van het scheenbeen (zie afbeelding 13).
In feite is er echter niet sprake van een zuivere buig-strekbeweging, maar gaat deze beweging altijd samen met een draaiing rond een verticale as, dus van boven naar beneden. Bovenbeen en onderbeen draaien om deze as in een aan elkaar tegengestelde richting. Let op de pijlen van afbeelding 14 en bedenk dat veelal de aanzet tot beweging wordt bedoeld en dus niet grote zichtbare bewegingen op zichzelf.
Laten we nog even terugkeren naar de voet. Het achterste deel hiervan neigt bij het staan altijd tot een buitenwaartse kanteling. Het op de achtervoet rustende onderbeen wordt hierdoor gedwongen deze kanteling te volgen en draait daarbij als het ware om een verticale as buitenwaarts.

Als de rechter- en linker lichaamshelft niet onverbrekelijk met elkaar waren verbonden, zou bij een steeds verdergaande buitenwaartse kanteling van de achtervoet het bovenlichaam in twee helften, rechts en links, uiteenvallen. Zoals gezegd vormen wij echter een gesloten keten; de lichaamshelften zitten vanaf het bekken aan elkaar vast. Aan de buitenwaartse draaiing van de voet en het daarop rustende onderbeen wordt zo een halt toegeroepen in het eerste gewricht waar dit mogelijk is: het kniegewricht. Het onderbeen lijkt zo om een verticale as naar buiten te draaien. Dit wordt vervolgens `gestopt' in het kniegewricht, ten opzichte waarvan het bovenbeen dan in tegenovergestelde richting binnenwaarts `draait'. Weer de torsie die al bij de middenvoet werd besproken. Beide torsies zijn dan ook onherroepelijk aan elkaar gekoppeld.
Probeer maar eens met blote voeten en benen, de voeten enigszins uit elkaar, beide voeten steeds meer op de buitenzijde te belasten. Voel en zie wat er dan bij het kniegewricht gebeurt. Doe dit uiteraard niet als u klachten hebt, vraag dan een ander het te doen. Als uzelf op de buitenzijde van beide voeten staat, vraag dan iemand om bijvoorbeeld met een doek de beide binnenbogen van de voet stevig op te vullen.
Veelal bemerkt u dan dat de spanning in het kniegewricht nog meer toeneemt! Kijk vervolgens eens in uw schoen of niet juist op die plaats een steun is aangebracht?!
Met name bij de torsies in de kniegewrichten kan een verwringende druk op de dunne kraakbeenschijfjes in het gewricht ontstaan: de menisci (zie afbeelding 15).
Neem na al deze uitleg wat rust en kijk tv, bijvoorbeeld naar een voetbalwedstrijd waarbij mannen in korte broek lopen of naar een programma waarbij dames op zijn minst de knieën laten zien.

U zult geleidelijk een belangrijk verschil opmerken tussen de meeste vrouwen enerzijds en de meeste mannen anderzijds. Mannen vertonen in de regel de echte o-benen waarbij de knieschijf min of meer naar buiten is gedraaid, vrouwen daarentegen de overstrekte knieën die als het ware naar achteren doorbuigen en waarbij de knieschijven juist (sterk) naar binnen worden gedraaid.
In het hoofdstuk over rugklachten kom ik hierop terug. Bij een vergelijkende beschouwing van de beide kniegewrichten tijdens het staan kan bij ieder mens, man en vrouw, worden waargenomen dat de kniegewrichten nooit symmetrisch zijn; altijd draait er wel een knieschijf meer naar binnen of staat een knie meer naar voren. Ziehier een belangrijke oorzaak van veel vaak onbegrepen knieklachten, ook bij snel groeiende kinderen.
Nog een belangrijk fenomeen verdient onze aandacht. Mensen met overstrekte en dus naar achteren doorbuigende knieën wordt tijdens de therapie nogal eens opgedragen de dijbeenspier aan de voorzijde te versterken door zittend het (soms met gewichten belaste) onderbeen omhoog te brengen omdat deze spier te zwak zou zijn.
In het hoofdstuk over de houding van de mens werd al uitgelegd hoe het onderbeen op de voet en het bovenbeen op het onderbeen is gestaagd. Zo bekeken zou de dijbeenspier dan juist te sterk zijn en de spieren aan de achterzijde te zwak. De knieschijf kan zo over het kniegewricht worden getrokken, wat mogelijk leidt tot bijvoorbeeld een verruwing aan de achterzijde: chondropathie patellae.
Vanzelfsprekend kan er over de knie en knieklachten veel meer worden gezegd. Bij dit soort aandoeningen dient in eerste instantie echter een (huis)arts te worden geraadpleegd, zeker als de knie warm aanvoelt en gezwollen is. Vaak blijken de knieklachten betrekking te hebben op banden en spieren in relatie tot het bovenstaande. Gewapend met deze kennis kunt u hem/haar gericht informeren.
Gezondheid 01/2007