Multidisciplinaire Pijncentra. (20/09/03)

De pijncentra
Door Annie Props, Doctor in de psychologie, verbonden aan het Multidisciplinair Pijncentrum van het Virga-Jesse Ziekenhuis te Hasselt, MPC

-------------------------------
iNHOUD:
De voordracht bestaat uit 2 delen:
1) geschiedenis:
Hoe zijn pijncentra ontstaan
Waar staan we nu.
2) werking van pijncentrum in Hasselt.

1. Ontstaan:
-------------
Definitie pijn:
Pijn is wat de patiënt zegt dat het is en treedt op wanneer hij het zegt; pijn is gelokaliseerd daar waar de patiënt het zegt en is zo intens als hij het zegt. (McCaffery)
Pijn is een sensoriele en emotionele onaangename ervaring, die gepaard gaat met echte of mogelijke weefselbeschadiging, of die beschreven wordt in termen die doen denken aan een
dergelijk letsel. (Intern. Assoc. for the Study of Pain)
Niets zien op een scan wil niet zeggen dat er geen letsel is: sommige
onderzoeken worden niet gedaan omdat ze te duur zijn.
Buiten de pijn zijn er nog veranderingen:
conditieverlies
verlies van vrienden
minder sociale contacten.
Pijn spreidt zich uit als een druppel olie met gevolgen voor de kwaliteit
van leven.
Taken van de "Belgian Pain Society" (=BPS)
* de opleiding steunen van huisartsen, specialisten, verplegend personeel in verband met pijnbehandeling. Dit is ook belangrijk voor controlearts.
* het wetenschappelijk onderzoek naar pijnbehandeling bevorderen
* meewerken aan het beleid inzake gezondheidszorg: overleg met overheid voor erkenning van nieuwe middelen en aangepaste terugbetaling

Taak van een behandelcentrum voor chronische pijn:
---------------------------------------------------
In de jaren 80 werd een groep van de BPS gevraagd naar hun visie in verband met de structuur van een pijncentrum, wie er terecht kan, de opleiding van pijnspecialist, de financiering enz...

Men kwam tot volgend besluit:
* elke patiënt van wie de pijn niet voldoende kan behandeld worden door huisarts of specialist wordt doorverwezen naar een pijncentrum
* de behandeling moet multidisciplinair zijn:
er is een team van artsen: neuroloog, neurochirurg, anesthesist, fysisch geneesheer, psychiater, verpleegkundige, kinesist, psycholoog ,samen bespreken ze diagnose, behandeling, evaluatie en nazorg
* zowel universitaire als niet-universitaire ziekenhuizen moeten pijncentra kunnen uitbouwen, die liefst op eenzelfde manier werken en samenwerken in de vorm van een netwerk
* evaluatie: men moet de geschiedenis van de pijn bekijken: pijn van dag 1 is anders dan pijn van dag 10 en pijn van jaar 4.
De pijn is misschien dezelfde, maar het lichaam verandert (conditie) en het lijden wordt groter. De diagnostische procedure moet voortdurend verfijnd worden (team leert bij door discussie)
* pijnverzachting als symptoombehandeling is onvoldoende, men moet de levenskwaliteit verbeteren door middel van revalidatie en begeleiding
* er moet voldoende overleg zijn met ministerie van Sociale Zaken, Volksgezondheid, RIZIV om structuren en financiering te ondersteunen
* erkenningcriteria: multidisciplinair
aparte locatie (geen deel van polikliniek)
opvolging en nazorg samen met de huisarts
Visie van minister Vandenbroucke:
----------------------------------
2001: VDB voorziet 144 miljoen voor chronische pijncentra en zorgvernieuwing.
Zorgvernieuwing heeft tot doel de ziekteverzekering snel te laten reageren op nieuwe inzichten en mogelijkheden in diagnose en behandeling. In september zouden de pijncentra in dienst moeten zijn: na indienen van dossiers geeft het RIZIV zijn zegen en worden binnen 3 maanden de contracten behandeld.
Realiteit:
-----------
Er zouden 12 centra komen met kwaliteitslabel, maar nu is er nog altijd niets concreet (waar, wanneer) beslist. Dit is een politiek verhaal binnen en tussen de verschillende ziekenhuizen. Als een bestaand centrum geen referentiecentrum wordt (zoals Virga Jesse) wil dat dus niet zeggen dat dat centrum slecht is.
Voor de patiënt wordt het zo wel moeilijk om te weten waar men naartoe kan, waar men echt geholpen wordt.

2) Hoe werkt Virga Jesse?
---------------------------
Het centrum is een multidisciplinair pijncentrum, uitsluitend voor chronische pijn die niet kan behandeld worden door huisarts of specialist.
Het team bestaat uit een anesthesist, neuroloog, neurochirurg, fysisch
geneesheer (revalidatie), kinesist, psychiater, psycholoog en iemand van de Sociale Dienst.
De verwijzing gebeurt door huisarts of specialist. Er wordt wel een oplossing gezocht als de huisarts niet wil doorverwijzen.
Na de verwijzing wordt een afspraak gemaakt, ten vroegste na 3 weken. De patiënt krijgt eerst een vragenlijstenpakket, vult het in en stuurt het terug.
Dit wordt door de behandelaars gelezen vóór de consultatie.
De consultatie is altijd op vrijdagvoormiddag, door 2 behandelaars: een geneesheer en een klinisch psycholoog. Er wordt uitgebreid ingegaan op vragenlijstenmateriaal.
Op vrijdagnamiddag komt het ganse team samen voor bespreking. Per patiënt worden de gegevens besproken en wordt overlegd over diagnose, eventueel bijkomende onderzoeken en behandeling. Het verslag wordt naar de huisarts gestuurd en er wordt een nieuwe afspraak gemaakt.
Na 1 of 2 weken komt de patiënt terug en wordt ingelicht over de behandeling.
Hij kan zo bijkomende vragen stellen want soms volgt de huisarts de adviezen niet op. Hij is ook vrij de voorstellen te aanvaarden of niet. De huisarts mag ook altijd contact opnemen met het centrum.
Behandelmogelijkheden:
* medicatie: soms oude medicatie vervangen door andere ofwel anders innemen
* revalidatie: vooral bij rug- en nekklachten, bij deconditionering
kan ambulant of in ziekenhuis
* technische interventies: operatie, injecties
* psychologische begeleiding (alleen of in combinatie met de rest)
* zorgprogramma 'omgaan met chronische pijn' : mensen zicht leren krijgen op de pijnproblematiek, ergotherapie, pijn en partner ... Dit is een zoektocht waarbij men hulp krijgt.
Met onze dank aan Chris Bullen voor het verslag